Programma van Studiemiddag NVPMT werkveldgroep - Trauma heb je niet alleen

Tachtig jaar na het einde van de Tweede Wereldoorlog leeft de oorlog nog altijd door; niet alleen in geschiedenisboeken of herdenkingen, maar in gezinnen, lichamen en relaties. Intergenerationeel trauma verwijst naar de overdracht van onverwerkte angst, verlies en overlevingsstrategieën van ouders op hun kinderen. Deze overdracht is zelden expliciet en vaak diepgeworteld in de maatschappij. Ze toont zich niet alleen in verhalen, maar ook in stiltes, spanningspatronen, loyaliteiten en onverklaarbare schuldgevoelens. Afhankelijk van de achtergrond - bijvoorbeeld Joods, Indisch, verzet of collaboratie - zijn er context specifieke factoren waarmee rekening moet worden gehouden in therapie.

Opgroeien met door oorlog getraumatiseerde ouders betekende vaak leven in waakzaamheid, zwijgen of de opdracht om sterk te zijn. Veel kinderen leerden zich scherp af te stemmen op de ander, maar verloren het contact met hun eigen behoeften en grenzen. Met hun eigen lichaam. Latere klachten - somberheid, angst, lichamelijke ontregeling of relationele problemen - dragen vaak sporen van een geschiedenis die zij zelf niet hebben meegemaakt, waardoor die moeilijk expliciet wordt in behandeling.

Nieuwe wetenschappelijke inzichten tonen hoe oorlogservaringen doorwerken in biologische stresssystemen, hechting, emotieregulatie en identiteitsontwikkeling. Dit vraagt van behandelaren historische en systemische sensitiviteit: het vermogen om individuele klachten te plaatsen binnen een bredere, gezamenlijke geschiedenis. In deze presentatie verkennen we hoe een multidisciplinaire aanpak kan bijdragen aan het zichtbaar maken van overdrachtspatronen, verwerking, identiteitsontwikkeling, het creëren van ruimte voor nieuwe ervaringen en relationeel herstel.

Tijdens deze presentatie willen we uitnodigen tot een dialoog over wat werd doorgegeven in reactie op de gevolgen van oorlogstrauma’s van de ouders. En over wat mag worden doorbroken. En hoe wij als professionals ruimte kunnen maken voor herstel - generatie na generatie.

Binnen de dagbehandeling van de na-oorlogse generatie wordt PMT als vast onderdeel van de behandeling ingezet. Met de naoorlogse generatie (NOG) bedoelen we mensen die na de Tweede Wereldoorlog zijn geboren in een gezin waarin een of beide ouders door de Tweede Wereldoorlog in Europa of de Japanse bezetting in Zuidoost-Azië zijn getraumatiseerd. In deze workshop willen we je in een aantal groepsgerichte oefeningen aan den lijve laten ervaren hoe kenmerkende gedragspatronen en afweer van eigen verlangens en gevoelens binnen deze doelgroep een functie hadden in het gezin van herkomst en hoe hen dit in het dagelijks leven belemmert.

In deze ervaringsgerichte workshop maak je kennis met het systemisch werken met dissociatieve delen bij cliënten met een dissociatieve stoornis. Dissociatieve delen kunnen zich op verschillende manieren uiten in houding, beweging, spanning en interactie. Binnen de psychomotorische therapie biedt dit waardevolle ingangen om deze delen te herkennen en ermee te werken.

Tijdens de workshop verkennen we hoe verschillende delen binnen een persoon met elkaar kunnen leren samenwerken in plaats van elkaar tegen te werken. We staan stil bij het herkennen van dissociatieve delen in gedrag, lichaamstaal en bewegingspatronen. Daarnaast worden praktische handvatten geboden voor het werken met delen binnen de PMT-praktijk.

Aan bod komen onder andere:

• • Hoe je dissociatieve delen kunt herkennen
• • Hoe je cliënten kunt helpen meer bewustzijn te krijgen van verschillende delen
• • Manieren waarop delen met elkaar kunnen leren communiceren en samenwerken
• • Praktische oefeningen en interventies die toepasbaar zijn binnen PMT

De workshop combineert theorie, praktijkvoorbeelden en ervaringsgerichte oefeningen, zodat je direct inspiratie mee kunt nemen naar je eigen behandelpraktijk.

Partnerrelaties waarin trauma een rol speelt, staan vaak onder druk: minder verbondenheid, meer conflict en een groeiend gevoel van afstand.

Wat begint als individuele pijn, wordt al snel een wederzijdse dynamiek waarin beide partners elkaar onbedoeld verliezen. Eén of beide partners kunnen getraumatiseerd zijn. Toch ligt juist in de relaties ook de sleutel. In het herstellen van emotionele veiligheid kan de relatie veranderen van breekpunt naar bron van heling.

In deze workshop behandelen we het effect van trauma in de partnerrelatie vanuit de Emotional Focused Therapy waarbij het hechtingsgerichte als ervaringsgerichte perspectief als gids gebruikt zal worden en de weg zal wijzen naar het helen van wonden. Deelnemers leren aan de hand van ervaringsgerichte werkvormen hoe trauma inspeelt op hechtingsbehoeften en hoe nieuwe interactiepatronen gecreëerd kunnen worden met als doel de veilige haven in de partnerrelatie te vergroten zodat de partnerrelatie ‘veilig verder’ kan gaan. Het versterken van de veilige haven is van immense positieve invloed op het herstel van trauma en de kracht van een partnerrelatie kan juist worden gemobiliseerd en aangewend om trauma te helpen overwinnen.

Workshop: Bouwen in Contact en Vertrouwen Hanneke Goldsteen

In deze workshop staat onze methodiek ten aanzien van het werken aan herstel van contact in gezinnen met complexe, trauma gerelateerde problematiek centraal. 

Gezinnen met meervoudige en complexe problemen ervaren vaak veel stress en spanning in de ouder-kindrelatie. Hoe kun je als vaktherapeut bijdragen aan meer rust, vertrouwen en verbinding?

Binnen de gezinsgerichte vaktherapeutische behandeling ´Bouwen in Contact´ en het project ´Bouwen in Vertrouwen´ hebben we samen met ouders een gezinsgerichte vaktherapeutische module ontwikkeld. In deze workshop maak je als deelnemer op een ervaringsgerichte manier kennis met deze werkwijze.

Je wordt meegenomen in woorden, beelden en ervaringen. Aan de hand van een voorbeeldsessie zie je hoe de module ouders kan ondersteunen bij emotieregulatie, het opbouwen van vertrouwen en het herstellen van contact met hun kind.